Behalve opleidingsclub is FC Utrecht ook handelshuis

Sporthistorie Ton de Ruiter

Het nieuwe jaar is koud begonnen of FC Utrecht geeft Zakaria Labyad de kans voor een herstart. De bij Elinkwijk opgegroeide en in Zuilen wonende aanvallende middenvelder tekent een overeenkomst voor 3,5 jaar. Dient de bijna 24-jarige Marokkaanse internationaal zijn contract uit dan is zijn missie mislukt en is de deal met FC Utrecht niet geslaagd.

Labyad wil zich in de kijker spelen en zo een stap hogerop zetten. De club is door de langjarige overeenkomst verzekerd van een mooie afkoopsom. Een win-win-deal waarmee niets mis is.

FC Utrecht noemt zich een opleidingsclub, maar het is ook een handelshuis in voetballers die zich bij de subtopper verder ontwikkelen. Het handelshuis heeft deze eeuw het meeste geld binnen gebracht.     De club kiest bij de oprichting in 1970 voor de stichtingsvorm hetgeen onder andere betekent dat de fusieclub alleen een A-team en een B-team heeft en geen jeugdelftallen mag hebben. FC Utrecht moet met het contracteren van jeugdige talenten wachten tot ze de leeftijd van 18 jaar hebben bereikt.

Dat breekt op als bijzonder Utrechts fraais zich aandient. Marco van Basten en Gerald Vanenburg trainen eind jaren ‘70 op woensdagmiddag mee bij de FC maar kunnen niet worden aangetrokken. Ajax verwelkomt  ze met open armen. De Amsterdamse club neemt in 1994 ook pupil Wesley Sneijder over van DOS.

PSV heeft een samenwerkingsverband met Elinkwijk en strikt zo Ibrahim Afellay en Ismail Aissati. Buitenlandse clubs zien jonge Nederlandse  voetballers in die jaren nog niet als handelswaar.  De eerste speler die op juniorenleeftijd van de amateurs overkomt en door FC Utrecht voor een fors bedrag wordt doorverkocht is Hans van Breukelen. Vanwege een dreigend faillissement is de verkoop van de doelman een geschenk uit de hemel.
Het  is het begin van een serie :

1982: Hans van Breukelen komt van het Biltse BVC en gaat voor 700.000 gulden (315.000 euro) naar Nottingham Forest.
1983: Spits Willy Carbo komt van de voetbalvereniging Utrecht en wordt voor 700.000 gulden overgenomen door Club Brugge
1984: Buitenspeler Rob de Wit voetbalt ook in de jeugd van de vv Utrecht evenals Mark Verkuyl en Jan Wouters. Ajax betaalt 350.000 gulden.
1985: Verdediger Mark Verkuyl levert nog 10.000 gulden meer op en gaat naar FC Groningen.
1986: Middenvelder Jan Wouters wordt door Johan Cruijff naar Ajax gehaald. Voor de juiste balans in het elftal betaalt de Amsterdamse club 630.000 gulden
1987: Erik Willaarts heeft wondersloffen aan zijn voeten en daar valt Borussia Mönchengladbach voor. De Duitse club stort 800.000 gulden. De spits is Utrechts topscorer bij de amateurs en 25 jaar oud als hij van Woudenberg naar FC Utrecht gaat.
1988: Spits John van Loen speelt met Marco van Basten bij UVV en wordt door FC Utrecht kort voor de start van de competitie verkocht aan Roda JC voor 1 miljoen gulden. Trainer Han Berger is woedend. De club heeft evenwel het geld nodig voor de betaling van de salarissen.
1989: Verdediger Gerrit Plomp komt van de kleine zaterdagclub EDO – waar ook Marco van Basten nog heeft gespeeld – en maakt de overstap naar VFL Bochum voor een bedrag van 500.000 gulden
1991: Rob Alflen komt van Sporting ‘70. Ajax ziet in hem de opvolger van Jan Wouters en legt 1,1 miljoen gulden op tafel.

In 1996 wordt het transfersysteem afgeschaft. Ferdi Vierklau vertrekt  transfervrij naar Vitesse. FC Utrecht loopt een geschat transferbedrag van 1,2 miljoen gulden mis. Clubs geven spelers langdurige contracten en vragen in plaats van een transfersom een afkoopsom. Hoe langer het contract doorloopt des te hoger de afkoopsom. Clubs gaan spelers meer huren en verhuren.

Afkoopsom

Ook in de jaren ‘90 halen talentvolle amateurs het eerste van FC Utrecht maar hoge afkoopsommen ontvangt de club niet. FC Utrecht is in deze periode meer een handelshuis. Gekochte voetballers ontwikkelen zich, worden betere spelers  en gaan met winst de deur uit.

1994: Johan de Kock gaat voor 1,2 miljoen gulden naar Roda JC. In 1987 is hij gekomen van FC Groningen als versterking van de aanval en in de Galgenwaard omgeschoold tot verdediger.
1995: Edwin Gorter heeft het niet naar zijn zin in Utrecht en dreigt te stoppen. Voor 900.000 gulden maakt hij de overstap naar Vitesse. Een jaar eerder is de middenvelder opgevallen bij SK Lommel.
1997: Dick van Burik verkast voor een miljoen gulden naar Hertha BSC, waar hij 10 jaar actief is. De Utrechtse verdediger is in 1996 overgenomen van NAC.
1998: Harald Wapenaar kiest voor het Italiaanse Udinese. FC Utrecht heeft de doelman in 1997 opgevist bij  Helmond Sport. Voor de Italiaanse club speelt hij slechts 2 wedstrijden.
1998: Harry Decheiver komt in 1997 van FC Freiburg en keert voor 6,5 miljoen gulden terug naar de Bundesliga.  Borussia Dortmund wordt zijn nieuwe werkgever.
1999: Michael Mols is een miskoop bij FC Twente maar al snel publiekslieveling in Utrecht. Glasgow Rangers betaalt 10 miljoen gulden voor de spits.
2000: John de Jong gaat voor 8 miljoen gulden naar PSV. In 1997 is hij met trainer Mark Wotte van FC Den Haag gekomen.
2000: Didier Martel doet het zo goed dat Vitesse voor hem  6,5 miljoen overmaakt. De Fransman is in 1998 overgenomen van Paris St. Germain
2003: Harald Wapenaar heeft Udinese in 2000 verlaten en keert terug bij de FC. Vervolgens wordt Portsmouth zijn nieuwe werkgever.
2003: Stijn Vreven vertrekt naar FC Kaiserslautern. De Belgische verdediger is in 1999 gekomen van AA Gent en mateloos populair in de Galgenwaard.
2003: Dirk Kuijt speelt in het eerste van Quick Boys. Niet hij maar Hendrik van Beelen in 1998 valt in eerste instantie op bij scouts van FC Utrecht. Kuijt nemen ze erbij, als een soort package deal. Kuijt ontwikkelt zich boven verwachting, maar verhuist voor een schijntje –  omdat vanwege financiële problemen bij FC Utrecht geen premies in spelersfonds zijn gestort ­– naar Feyenoord.
2003: Igor Gluscevic vertrekt naar Sparta Praag. De Tsjech vormt met Kuijt een ideaal duo voorin. In 2000 is hij gekomen van Aris Saloniki.

D1

In 1995 heeft FC Utrecht een A1 en B1, in 1997 ook een C1, in 2000 ook een D1. De resultaten zijn zichtbaar vanaf 2004.
2004: Pascal Bosschaart gaat naar Feyenoord.  Zijn doorlopende contract wordt voor 1,5 miljoen euro afgekocht.
2006: Dwight Tiendalli volgt dezelfde route. Voor de verdediger maakt Feyenoord 2,5 miljoen euro over.
2007: Edson Braafheid maakt de overstap naar FC Twente in januari  voor een onbekende afkoopsom.  FC Utrecht heeft zijn opvolger al in huis.
2009: Het is Erik Pieters die naar PSV gaat voor een afkoopsom van 3,5 miljoen euro.
2012: Michel Vorm is international als de doelman naar Swansea City vertrekt. De afkoopsom is slechts 1,8 miljoen euro, maar bij doorverkoop ontvangt FC Utrecht 30 procent. Een afspraak die de club uit Wales niet nakomt.
2013: Mike van den Hoorn speelt een sterk seizoen en wordt beloond met een transfer naar Ajax. De Amsterdammers maken 3,8 miljoen euro over
2014: Dave Bulthuis kiest voor een buitenlands avontuur bij FC Nurnberg. FC Utrecht ontvangt voor de verdediger 1 miljoen euro
2016: Bart Ramselaar vertrekt deze zomer voor een bedrag dat kan oplopen tot 6 miljoen euro.

Betaald Voetbal Organisaties doen altijd geheimzinnig over transfer- en afkoopsommen. Bonussen bij doorverkoop en percentages voor makelaars maken het nog ondoorzichtiger. Zeker is wel dat de jeugdopleiding zich de afgelopen 12 jaar met een geschat bedrag van 20 miljoen euro ruimschoots heeft terugbetaald. 

FC Utrecht manifesteert zich in deze periode ook als een handelshuis.
2007: Marc-Antoine Fortuné komt over van het Franse Brest in 2005 en keert voor 2 miljoen euro terug naar naar Nancy.
2011: Dries Mertens wordt in 2009 overgenomen van AGOVV  voor 600.00 euro. Voor het 10-voudige wordt hij in 2011 verkocht aan PSV.
2011: Kevin Strootman verhuist van het gedegradeerde Sparta in 2010 naar FC Utrecht voor een bedrag onder de 1 miljoen euro. In 2011 betaalt PSV 6,5 miljoen euro.
2011: Ricky van Wolfswinkel  is een dure aankoop. FC Utrecht betaalt in 2009 2,8 miljoen aan Vitesse en verkoopt hem in 2011 met 100 procent winst aan Sporting Lissabon.
2014: Steve de Ridder komt in 2013 transfervrij over van Southampton en gaat aan het einde van het seizoen voor 2 miljoen naar FC Kopenhagen.
2015: Jens Toornstra  komt januari 2013 voor  950.000 euro van ADO Den Haag naar FC Utrecht. Anderhalf  jaar later betaalt Feyenoord voor hem 4 miljoen euro.
2016: Ruud Boymans  wordt door AZ verhuurd aan Willem II en krijgt bij terugkeer in Alkmaar geen speelminuten. Voor 350.000 euro neemt FC Utrecht hem over in 2014. Voor 1 miljoen euro is hij deze zomer vertrokken naar de Emiraten.
2016: Timo Letschert wordt in 2014 voor een jaar gehuurd van Roda JC en aan het einde van het seizoen voor een bescheiden bedrag (200.000 euro) overgenomen. In 2016 ontvangt FC Utrecht 5 miljoen van het Italiaanse Sassuolo. Een deel van dat bedrag gaat naar de Limburgse club.

Verdampt

Michael Silberbauer, Tommy Oar, Jan Wuytens en Jacob Mulenga vertrekken in deze jaren transfervrij vanwege een aflopend contract.
FC Utrecht noemt zich een opleidingsclub, maar verdient vooral aan aangekochte spelers die zich bij de club verder ontwikkelen. Lucratieve handel met af en toen een misser. Clubeigenaar Frans van Seumeren heeft er slapeloze nachten van gehad.  Alexander Gerndt is in 2011 de duurste aankoop in de geschiedenis. De Zweed komt met zijn landgenoten Johan Martensson en Marcus Nilsson. Totale kostenplaatje 10 miljoen euro. Verdampt geld.
De vraag brandt.  Hoe is het mogelijk dat je bij de inkomsten uit opleiding en handel jaarlijks nog een suikeroom nodig hebt om de kas kloppend te krijgen? Dit jaar een tekort van 4,9 miljoen en dat dankzij de afkoopsom van Ruud Boymans net voor 1 juli 2016, anders staat er een verlies van 5,9 miljoen in de boeken.