Oosterse vechtkunst die uitersten wil verenigen

Kempo Eddy Steenvoorden

Het leven raast voorbij in de snelkookpan die sport heet. Jong volgt oud dus ook sneller op dan daarbuiten, maar Kempo Vereniging Shaolin Ch’uan Fa mag je gerust een uitzondering noemen. Eric Gouda maakte na bijna 45 jaar als hoofd van de vechtkunstschool plaats voor ‘jonkie’ Tiemen Wagenvoort. Maar voor een aardverschuiving zorgde die wisseling van de wacht niet.

Ze zitten op maandagavond ontspannen in hun trainingskleding, het 23-jarige hoofd van de school en de 62-jarige meester Eric: ‘Ik laat me nu aansturen door Tiemen, dat is vreemd voor hem, maar onze leden waren al een poosje aan de situatie gewend.’ Tiemen: ‘Inderdaad, het is wennen, ik heb als leerling altijd naar Eric opgekeken en dat zal ik blijven doen. Maar ik beschouw het tegelijk als een eer om het nieuwe hoofd van onze school te mogen zijn.’

Eric noemt Tiemen ‘de stilist met de stok’. In 2016 werd hij wereldkampioen Wapenkata, maar hij ging er niet door naast zijn schoenen lopen. ‘Veel mensen vinden het bijzonder, maar ik vind mijn ontwikkeling als mens belangrijker dan de resultaten in de sport. In vechtkunst ligt de nadruk ook niet heel zwaar op resultaten.’

 

Kunst en sport

Wie de beelden van Tiemens prestatie nog eens op YouTube bekijkt, begrijpt direct waarom kempo veel meer vechtkunst dan vechtsport is. Sierlijk beweegt hij over de mat, met volledige controle over de stok waarmee een denkbeeldige tegenstander op afstand wordt gehouden. Die mooie bewegingen lijken franje, maar het tegendeel is waar: sierlijk is gewoonweg efficiënt. Beide kempospecialisten geven onmiddellijk een kleine demonstratie. Eric geeft Tiemen met gehoekte arm een duw. ‘De kracht verzamelt zich in het gewricht. Wanneer ik mijn arm rond maak, gebruik ik die in zijn geheel. En die ronde armbeweging komt weer vanuit het centrum van mijn lichaam.’

Die efficiënte schoonheid vinden ze misschien wel het mooist aan hun sport. Tiemen: ‘Het gaat om de beheersing van zoveel details, kempo is veel meer dan een miljoen keer opdrukken. Je kan je blijven ontwikkelen zonder ooit klaar te zijn, ik hou van die eeuwige leercurve.’

 

Levensenergie

Eric haalt het begrip Qi erbij, uitgesproken als Chi: levensenergie. Pas wanneer die in elk lichaamsdeel in balans is, ben je gezond. ‘Adrenaline geeft energie die nodig is om je te concentreren, maar je kan niet eindeloos adrenaline blijven pompen. Daarom is je mentale ontwikkeling minstens even belangrijk.’

Balans, daar draait het dus allemaal om bij alle varianten van de ooit door Shaolin-monniken ontwikkelde bewegingsleer. Balans tussen lichaam en geest. Tussen actie en rust. Tussen Yin (licht) en yang (donker). Kempo Vereniging Shaolin Ch’uan Fa heeft dan ook stevige conditietrainingen waarin alle spiergroepen aan bod komen, maar ook trainingen waarin ruimte is voor meditatie. Eric: ‘We noemen ons een vereniging van uitersten, wat ook betekent: het samenbrengen van uitersten.’

 

Vertaalslag

Die mentale kant is dus een essentieel onderdeel van de sport. Wanneer je je ontwikkelt in de vechtkunst groei je ook als mens, willen ze maar zeggen. Een zware oefening is niet alleen goed voor armen en benen, maar ook voor je wilskracht of je vermogen om te ontspannen. Tiemen, ook student psychologie: ‘Ik probeer steeds de vertaalslag naar het dagelijks leven te maken. Wanneer je bijvoorbeeld te veel praat, luisteren mensen op een gegeven moment niet meer naar je. Je moet alles goed doseren en dat is precies wat je bij ons leert.’

Doseren scheelt maar één letter met doceren. Op weg naar het halen van een zwarte band moeten leerlingen verplicht lesgeven op de sportschool als onderdeel van hun eigen ontwikkeling. ‘Je helpt anderen, maar door het hardop formuleren van lessen ga je allerlei onderdelen van de sport zelf ook beter begrijpen. Mede hierdoor hebben we een fantastisch team aan vrijwilligers die zich al jarenlang inzetten voor de vereniging’

 

Legende Bruce Lee

Toen Eric de vereniging in 1975 startte, was kempo met dank aan legende Bruce Lee razend populair. Vergelijkbare sportscholen schoten als paddenstoelen uit de grond, maar in de loop der jaren verdwenen ze ook weer. Shaolin Ch’uan Fa is met ongeveer 70 leden de stabiele factor in Utrecht. Het aantal zou nog kunnen groeien, maar Eric timmerde de laatste jaren op dat vlak niet meer zo hard aan de weg. ‘Jarenlang begonnen we ieder seizoen met 20 of 25 leerlingen, maar de meeste bleven niet lang. Mijn motivatie om daar energie in te steken nam geleidelijk af.’

Tiemen vindt die ledenwerving juist een uitdaging en brengt de vereniging via onder meer social media, de website en het organiseren van diverse cursussen weer meer onder de aandacht. En intern heeft hij een iets andere stijl dan zijn voorganger, die leraren veel vrijheid gaf in het vormgeven van hun lessen. ‘Dat is uiteraard waardevol, maar ik probeer iets meer structuur aan te brengen.’

Om de binding en de gezelligheid te stimuleren, heeft hij een theemoment in de pauze geïntroduceerd. Lachend: ‘Het zijn kleine veranderingen, noem het maar een kwestie van balans.’