TEK neemt vrees voor omvallen clubs niet weg

Beleid Pim van Esschoten

Het duurde opvallend lang voor de KNVB, de grootste sportbond van het land, en koepelorganisatie NOC*NSF met een reactie kwamen. Alsof ze even tijd nodig hadden om de impact van de TEK te doorgronden. Toen NOC*NSF na vijf dagen met een verklaring kwam, liep die niet over van enthousiasme: ‘Hoopvol, maar nog niet voldoende.’ Daags daarna volgde de KNVB: ‘Dit is niet voldoende.’ De twee sportorganisaties pleiten voor een regeling die voor alle sportclubs geldt, want met de TEK vallen er vele buiten de boot.

Ook bij SportUtrecht zien ze dat gevaar. De achttien grote clubs (veldsporten) in de stad komen mogelijk in aanmerking, twintig tot veertig kleinere vallen waarschijnlijk onder de drempel voor de TEK en kunnen dus geen aanspraak maken op de tegemoetkoming.

 

Op vrijdag 14 oktober maakte het kabinet de Tegemoetkoming Energiekosten (TEK) bekend, bedoeld om het energie-intensieve midden- en kleinbedrijf (mkb) financieel te steunen. De regeling staat ook open voor de sport. Vraag is of de clubs hiermee zijn geholpen.

 

Energieverbruik

Irene Mobach. Foto: SportUtrecht

Maandenlang al is Irene Mobach, adviseur sportclubs en gespecialiseerd in duurzaamheid bij SportUtrecht, bezig met het in kaart brengen van het energieverbruik bij de Utrechtse sportclubs. Ze ziet het als het leveren van bewijslast dat die kleinere en middelgrote clubs niet als ‘veredelde huishoudens’ mogen worden gezien.

Huishoudens worden volgens de regeling die op Prinsjesdag bekend werd gemaakt financieel geholpen tot een plafond van 2900 KWh (elektriciteit). Veel kleinere clubs gebruiken echter rond de 25.000 KWh, zo niet meer, en betalen dus boven dat plafond de hoge marktprijs. Echter, om in aanmerking te komen voor de TEK verbruiken ze vaak te weinig. Daarvoor geldt een drempel van 50.000 KWh, zodat veel clubs tussen wal en schip vallen.

Een andere drempel voor de TEK is een minimaal verbruik van 5000 m3 gas. Irene Mobach zegt niet helder te hebben hoeveel sportclubs in Utrecht daaraan voldoen, maar uit een (landelijke) enquête onder verenigingen van ‘De Groene Club’ kwam recent naar voren dat ‘verrassend veel’ clubs zoveel gas verbruiken. ‘Het zou kunnen dat veel kleinere clubs via het gasverbruik wél aan de drempel voor de TEK voldoen.’

 

Geraakt

Die cijfers zijn van groot belang in de lobby die vanuit Utrecht met andere gemeenten en de Vereniging Sport en Gemeenten (VSG) richting Rijk wordt gevoerd. Mobach: ‘Onze vrees was al langer dat het ministerie niet goed in beeld heeft wat sportclubs verbruiken. Het was onze taak erop te wijzen dat de sport daardoor keihard wordt geraakt.’

Dat geldt in de eerste plaats dus voor de kleine en middelgrote clubs. Voor de 18 grote sportclubs in Utrecht bestaat echter ook de vrees dat ze niet aan de voorwaarden voor de TEK voldoen, omdat het energieverbruik 12,5 procent van de clubomzet moet uitmaken. Overigens vergoedt de TEK de helft van de energiekosten, met een maximum van 160.000 euro. Clubs die gebruik kunnen maken van de TEK houden dus evengoed een gat in de clubbegroting van vele tienduizenden euro’s, mogelijk een ton of meer. Daar komt bij dat het ministerie niet eerder dan per 1 mei wil uitkeren. Mobach: ‘Terwijl het gaat om bedragen die sportclubs niet zomaar kunnen voorschieten. De lobby was er dan ook op gericht om eerder uit te betalen.’

Alle ‘bewijslast’ en lobby ten spijt, de TEK neemt de grote zorgen in de sport niet weg. De KNVB maakt zich, zo schrijft de bond in haar verklaring, hard voor een oplossing voor de totale sportsector. Toch ziet een woordvoerder ook het goede van de TEK. ‘Er zit nu beweging in, al zijn we er nog niet.’ Ook NOC*NSF vestigt enige hoop op een brief van minister Adriaansen van Economische Zaken waarin ‘wordt bezien welke oplossing passend is voor de (semi-) collectieve sector’. Belangrijk moment kan bovendien het sportdebat in de Tweede Kamer op 28 november zijn.

 

Steun

Inmiddels heeft Amsterdam, kort na de bekendmaking van de TEK, een noodfonds voor sportclubs in het leven geroepen. De hoofdstad heeft daarin 10 miljoen euro opgenomen. Utrecht brengt op dit moment de problemen bij de sportclubs in kaart en bepaalt aan de hand daarvan of er aanvullende maatregelen nodig zijn. Dat er financiële steun voor clubs moet komen, staat voor SportUtrecht vast. ‘Zo niet, dan gaan er zeker clubs omvallen,’ vreest Irene Mobach. Ze voorziet ook dat clubs diep in hun reserves moeten tasten. ‘Er zal daarbij een onderscheid komen tussen clubs mét en zonder reserves.’

De KNVB wil vanaf nu harder inzetten op verduurzaming. Mobach: ‘Maar ook dan is tegen de zo explosief gestegen energieprijzen geen kruid gewassen. Zelfs al zou je als club nu gaan verduurzamen, ga je nooit terug naar tien procent van het energieverbruik en daarmee terug naar de energiekosten van voor de zomer.’

 

Besparen

Hoezeer verduurzaming haar ook na aan het hart ligt, ze ziet dat zelfs een club als Kampong te lijden heeft onder de energieprijzen van nu. Ze was betrokken bij de bouw van het nieuwe, duurzame complex in 2017 dat nu als voorbeeld geldt. Ondanks warmtepompen, 680 zonnepanelen en LED-verlichting op alle velden is Kampong veel geld kwijt aan stroom. ‘Toch zouden ze twee keer duurder uit geweest als ze niet hadden verduurzaamd. Ze komen er onder de grootverbruikers in de stad relatief goed uit.’

Wat clubs wel en onmiddellijk kunnen doen is energie besparen. ‘Zo’n vijftien procent,’ volgens haar ruwe schatting. ‘Dat zit ‘m in het meteen uitzetten van de veldverlichting na de training. Ook op tennisvelden zie je dat die toch nog vaak een tijdje blijft branden. Lang douchen, ook dat kan beter. Net als het open laten staan van de kantinedeur. Alles bij elkaar heb je het dan over een flink bedrag.’

 

De clubs aan het woord

‘Het houdt de gemoederen bezig’

 

PVCV

Piet Hein Leune maakt een weids gebaar met zijn armen. ‘We weten het niet,’ zegt hij. ‘Waar moet dat geld vandaan komen? De contributie met vijftig euro verhogen?’ De jeugdvoorzitter bij PVCV (1350 leden) heeft zijn berekeningen gemaakt en die drijven hem tot wanhoop. Het nieuwe sportcomplex aan de Europaweg (dat wordt gedeeld met de korfballers van Fiducia en de handballers van Leidsche Rijn) zat op 40.000 euro jaarlijks. Dat wordt 200.000. ‘Ja, we komen in aanmerking voor de TEK en zouden 65.000 euro kunnen krijgen. Maar dan nog zitten we dus met een enorm verschil.’

De velden worden verlicht met LED-lampen, de nieuwe kantine is goed geïsoleerd en er liggen zonnepanelen op het dak. ‘Alles duurzaam, al zitten we niet op honderd procent.’ Evengoed wordt 20.000 m3 gas verstookt en 130.000 KWh verbruikt.

Zijn zorgen gaan verder dan alleen zijn club. ‘Al die scholen, theaters en noem maar op. Waar halen die dat geld vandaan?’ Veel vet zit er in ieder geval niet op de botten niet bij PVCV, na corona. Leune zegt: ‘Dit wordt erger dan corona.’

 

Sporting ‘70

Eigenlijk hebben ze het er liever niet over, tijdens de bestuursvergaderingen. Dan komen er doemscenario’s langs. De contributie verhogen met twintig of dertig procent? Lichtmasten uit en dus niet trainen? Douchen verbieden? Doordeweeks de club maar helemaal op slot?

Bij Sporting ’70 waren ze juist zo goed door corona gerold. Geen leden verloren en sindsdien een flinke groei met zes elftallen en thans 1250 leden. Penningmeester Arjan Scheer moet zich nog verdiepen in de cijfers, weet ook nog niet of ‘ze’ die 12,5 procent halen. Of 50.000 KWh verbruiken. Wat hij wel weet is dat ze tot het einde van het jaar nog goed zitten met een gunstig en (twee jaar oud) vast contract. Die doemscenario’s kunnen zo nog even onbesproken blijven. Maar Scheer weet heel goed dat het onvermijdelijk 1 januari 2023 wordt en het nieuwe energiecontract alles anders maakt bij de club. ‘Het houdt de gemoederen bezig,’ zegt hij.

 

Vechtzoom

Eind van het jaar komt de eindafrekening bij de sv Vechtzoom. ‘Ik hou mijn hart vast,’ aldus Kharim Karroum, voorzitter bij de voetbalclub (bijna 300 leden) in Overvecht. Begin volgend jaar moet er een nieuw contract (stroom) worden afgesloten, waarvan hij al weet dat de kosten ‘gigantisch’ omhoog zullen gaan. ‘Wat kun je doen? We laten het maar op ons afkomen. Het zal lastig worden, maar dit probleem speelt overal in het land. Als ze de clubs willen laten omvallen… We zijn een gezonde club, we doen ons best om er hier in de wijk wat moois van te maken. Kunnen we de energie niet betalen, moeten we met de gemeente om de tafel gaan om het op te lossen. Lukt dat niet, ja, dan hebben we een probleem. Maar wat kan ik meer doen? Om de gezinnen in de wijk,’ zegt Karroum, ‘maak ik me eigenlijk meer zorgen.’