Televisieserie maakt schaken ook in Utrecht populairder

Schaken Hans van Ommeren

De Hongaarse zussen Polgar, met Judit voorop, vervulden in de jaren negentig van de vorige eeuw een pioniersrol. Toch kwam het vrouwenschaak nooit echt van de grond. Dankzij de televisierie The Queens Gambit is er nu een hype ontstaan waardoor het bord met de 64 velden ook door meisjes en volwassen vrouwen wordt omarmd. Tot vreugde van Judith van Amerongen, schaakdocente in Utrecht. ‘De serie is echt een aanrader.’

Affiche The Queens Gambit/Netflix

Van Amerongen: ‘Het is heel mooi verfilmd en ook voor niet-schakers heel leuk om te volgen. De meeste mensen in mijn omgeving zijn niet-schakers en ze hebben ervan genoten.’ Op haar website schakenmetjudith.nl gaat de Utrechtse nog wat dieper in op de serie.

 

Leden

De schaaksport plukt intussen de vruchten van de populariteit van de reeks, al is dat in het coronatijdperk (nog) niet zichtbaar bij ‘fysieke’ clubs. ‘Daar zijn nooit veel vrouwelijke leden geweest,’ zegt Van Amerongen. ‘Ze zijn op een hand te tellen.’ Terwijl er onder de jeugd wel degelijk meisjes belangstelling tonen voor de denksport. Van Amerongen gaf onder meer les aan kinderen op basisscholen. ‘De jongens vormden nog steeds het overgrote deel, maar meisjes waren er ook. De meeste meisjes haken echter af wanneer ze richting puberteit gaan. Die stoppen als ze naar de middelbare school gaan. Dat zie je trouwens ook wel bij jongens, maar als ik voor mijzelf spreek: schaken heeft niet zo’n cool imago. Ik durfde op school niet echt te vertellen dat ik schaakte. Ik was al zo’n wijsneus.’ Met een vrolijke lach: ‘Als ik dan ook nog vertelde dat ik schaakte, dan was mijn imago helemaal, nou ja.’ Zelf had ze al leren schaken op haar zesde. Ze stopte ermee op haar dertiende om het vijftien jaar later weer op te pakken.

‘Voor meisjes is het sociale aspect van het schaken heel erg belangrijk. Je ziet heel vaak op een schaakclub dat als er eenmaal een paar meisjes zijn dan komen er meer meiden bij. Op gegeven ogenblik zaten in Maarssen bij Schaakclub Vegtlust wat meiden met als gevolg dat ook allemaal meisjes uit Utrecht daarnaartoe gingen.’

 

Top

Een vrouw die de wereldtop bestormt is tot dusver een zeldzaamheid. Judit Polgar bereikte de mondiale toptien en werd geroemd om haar agressieve, aanvallende speelstijl. Ze versloeg zelfs veelvuldig wereldkampioen Gary Kasparov, die daar minder om kon lachen dan de tegenstanders die door hoofdrolspeelster Beth Harmon in de serie worden gevloerd.

Waarom halen zo weinig vrouwen de absolute top? Een eenduidige verklaring is moeilijk te geven, feit is wel dat vrouwen over het algemeen een bredere interesse hebben dan mannen. Voor topsport heb je, heel globaal gesteld, een soort tunnelvisie nodig. Van Amerongen heeft geconstateerd dat meisjes een andere benadering, beleving zelfs, van schaken hebben dan jongens voor wie winnen de belangrijkste drive is. De Utrechtse heeft jaren lesgegeven aan vrouwen bij het gerenommeerde HSG in Hilversum. ‘Wat je daar merkte was dat vrouwen het heel erg leuk vinden om schaakpuzzeltjes te maken, van die opgaven. En ze houden van mooie schaakverhalen. Echt partijen spelen, daar zijn ze niet altijd een even grote fan van.’

 

Aanvragen

Ze is ervan overtuigd dat veel meer vrouwen zijn gaan schaken na het zien van de The Queen’s Gambit. ‘Ook al geef ik nu minder schaakles, ik merk het aan de aanvragen die binnenkomen. Een aantal zegt, goh, wat interessant, ik wil leren schaken, ik wil er wel iets mee. Of vrouwen die in het verleden geschaakt hebben willen het weer oppikken. Er wordt sowieso online gigantisch veel meer geschaakt sinds The Queen’s Gambit is uitgekomen. Dat heeft natuurlijk met corona te maken, maar ook met die serie. De laatste aanvragen voor schaakles die ik heb gehad zijn allemaal van vrouwen. Met zelfs de vraag van iemand die jarig was of er niet een schaakworkshop voor een paar vriendinnen georganiseerd kon worden. Heel leuk.’